Eén letter meer of minder kan een heel verschil maken en
daarmee een compleet andere betekenis geven aan een begrip. Zo betekent
beheerbaarheid volgens het computerwoordenboek de mate van een systeem
om deze in operationele staat te brengen en te houden. Beheersbaarheid
betekent daarentegen het in toom houden van een systeem, de mogelijkheid
om het geheel te kunnen overzien.
Deze vraag is geen taalpurisme maar lijkt me gerechtvaardigd omdat onder
het mom van: ‘Liberté, égalité, fraternité er namelijk een revolutie
heeft plaats gevonden, een omwenteling in zowel het aanzien als het
gebruik en beheer van de ict die impact heeft op de beheerbaarheid. Zo
heeft de hype van ‘Consumerization of IT’ die nu bekendheid krijgt
eigenlijk al eerder plaats gevonden toen we de personal computer kregen.
Vanaf dat moment zijn we gebruikers in de it ook opeens afnemers gaan
noemen en is verandering nog de enige constante in de ict.
De
gebruikers leerden toen niet alleen de it-middelen naar eigen inzicht te
gebruiken maar konden ook zelf applicaties kiezen en maken. Kleurrijk
en gebruiksvriendelijk werd hierbij toen ook al belangrijker geacht dan
kwaliteitsattributen als betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid. Twee
attributen die in belangrijke mate de beheerbaarheid van een systeem
bepalen. En dus proberen we al sinds de introductie van het
client-server model met technische maatregelen zoals verdubbelen,
uitschalen en isoleren van servers dit hiaat op te lossen.
Kennis of kunde
Het nieuwe type gebruiker gedraagt zich ook steeds vaker als rupsje
Nooitgenoeg en dus volgen vernieuwingen en aanvullingen elkaar steeds
sneller op. Er worden nieuwe applicaties geïntroduceerd die met allerlei
koppelingen verbonden worden aan de al bestaande informatiesystemen. Na
acceptatie van Internet moest eerder tenslotte al de informatie die
opgesloten lag in het datacenter ontsloten worden. Een systeem bestaat
hierdoor dan ook uit een verzameling applicaties met een grote
diversiteit aan koppelingen. Het in operationele staat brengen en houden
hiervan vraagt dus vooral een ketenvisie. En misschien dat deze term
doet denken aan een rechte lijn maar in menige architectuur is hier
eerder sprake van een web, een complexiteit van vele vertakkingen en
afhankelijkheden.
Hierdoor lijkt beheer dus steeds meer op een
circus act waarbij ook steeds meer bordjes draaiende gehouden moeten
worden. En dat vraagt in de eerste plaats om kunde, vaardigheden die
vooral verkregen worden door ervaring. Of preciezer en om in de
taxonomie van Romiszowski te blijven zijn er productieve vaardigheden
nodig om het geleerde, de kennis toe te kunnen passen in de steeds
nieuwe en wisselende situaties.
Feest van herkenning
In de drang om kosten te verlagen wordt beheer echter steeds vaker
ingericht met reproductieve vaardigheden, een herhaling van zetten. Een
kapitale denkfout die gebaseerd lijkt te zijn op de aanname dat
standaardisatie van de platformen gelijk voor beter inzicht in het
applicatielandschap gezorgd heeft. Dat is dus onjuist, want deze kennen
nog een grote mate van historie omdat ze vaak ontwikkeld zijn met andere
uitgangspunten, voor andere techniek en zeker niet altijd met
beheerbaarheid als eis. Als ze al meldingen in een systeemlog schrijven
dan is het nog lang niet altijd een zinnige boodschap waarmee beheer
geautomatiseerd kan worden. Herleiden van de cryptische aanwijzingen om
oorzaak te herkennen en een oplossing te bedenken vraagt dan vooral ook
begripsmatige kennis.
En dus worden we telkens verrast omdat het
wijzigingsproces steeds afhankelijker wordt van aannames doordat we
begripsmatige kennis ook nog eens met feitelijke kennis verwarren.
Probleemanalyse vraagt namelijk andere vaardigheden dan de
geprogrammeerde werkwijze van incidentbehandeling. En wat je niet weet
kun je tenslotte niet beheren en moet je dus testen, maar dat kost net
als het opbouwen van ervaring tijd en geld. Twee dingen die we trouwens
steeds vaker lijken te vervangen door ‘Best Practices', de feitelijke
kennis van anderen als surrogaat voor het gebrek aan ervaring.
Verwachtingsmanagement
Met cloud computing wordt dan wel een toekomst geschetst van
beheersbare kosten maar geeft die keus ook een beheerbare oplossing?
Die
groene schermen met strakke regels en zonder individuele achtergrond
waren misschien niet inspirerend maar wel betrouwbaar. En de
Oost-Europese controle op de installatie van software en toegang tot
Internet was misschien verstikkend maar zorgde wel voor
overzichtelijkheid. De vrijheid van de cloud heeft, zoals muziekgroep
Klein Orkest in het lied ‘Over de muur' al zong dus wel een prijs. Het
is dus eigenlijk een ruilhandel tussen flexibiliteit en betrouwbaarheid,
tussen beheerbaarheid en beheersbaarheid. Want het in operationele
staat brengen en houden van een systeem dat afhankelijk is van vele
(buitenlandse) partijen gaat meer om geluk dan wijsheid.
Maar als
gebruikers de procedures te verstikkend vinden en daarom lucht gaan
zoeken in de cloud is dat misschien ook het beste wat ervan verwacht mag
worden. Terugkomend op de revolutie die de laatste jaren plaats heeft
gevonden in de ict moet ik namelijk steeds vaker denken aan de uitspraak
die ik vroeger hoorde: 'Het onmogelijke doen we vandaag, wonderen duren
wat langer'
Want soms wordt het onmogelijke verwacht door te
vergeten dat beheerbaarheid van een heleboel factoren afhankelijk is.
Zonder de juiste informatie, de triage van het probleem kan beheer
echter alleen maar wat standaard handelingen verrichten. Zoals het
doorlopen van de gebruiksaanwijzing of doorsturen naar een volgende
loket waar soms alles weer herhaald wordt. Het zicht op de keten wordt
door alle verbindingen, applicaties en plaatsen namelijk steeds vager en
even bij de gebruiker langs gaan is er niet meer bij.
Gelukkig is
er inmiddels wel tooling op de markt die het zicht op de keten of het
web verbetert, en die dus kan helpen de cloud ook beter beheerbaar te
maken
Geen opmerkingen:
Een reactie posten